Мэдээ
УЛААНБААТАР ºC
USD АНУ доллар 2,495.23
2018 оны 10-р сарын 16
Мэдээлэл хайх:
Зөвлөгөө | 7 хоногийн тойм | Олны танил | Шар | Танин мэдэхүй | Түүхэн хүмүүс | Кино урлаг | Дуу хөгжим | Номын ертөнц | Гадаад мэдээ | +18

Сэтэрт бор морьтойгоо нэг өдөр нүд аньсны учир

НИЙТЛЭСЭН: 2018-02-14 21:31:18
Нийгэм > Шашин | Сэтгэгдэл: 0

Мал тооллого дөхсөн үе. Хөдөөнийхөн идшээ базааж, хаа сайгүй л мал нядалж, улай хийцгээнэ.

Анагаахын сургууль төгсөөд улаан диплом өвөртөлсөн бүсгүйг хангайн нэгэн жижигхэн сумын малчин эрийн тогоо барих сонголт хийнэ гэж хэн ч төсөөлөөгүй ажээ. Гэвч Ундармаа 22 насандаа малчны эхнэр болон хөдөөг зорьсон байна. Хотод өсч торнисон тэрбээр Сүхээ гэх хөрслөг бор эрийг даган гэрт нь очоод л анх таван хошуу малыг амьдаар нь, ойрхноос харсан гэхэд нэг их хилсдэхгүй. Яагаад ийм сонголт хийснийг Ундармаагаас өөр хэн ч мэдэхгүй ч “Мөнгө, хөрөнгөд нь болсон биз” хэмээн дурамжхан хэсэг нь дүгнэдэг бол “Мань хүн ёстой сохроор дурласан…” хэмээн зарим нь харуусч байхад “Ганаад гомдоод шарандаа ийм сонголт хийсэн биз” гэж найзууд нь жиг жуг гэлцэх. Нэгэнт хийсэн сонголтын ард хэн, юу гэж ярих нь сонин биш. Харин 17-18 насны зөрүүтэй малчин эрийг дагаж явсан их эмч бүсгүйн амьдрал яаж өрнөснийг харахад “сонголт” хувь тавиланг хааш нь, яаж ч эргүүлж болдгийг сануулж, сэрэмжлүүлэх мэт.

Айлын хоёр дахь охин Ундармаа, Сүхээ хоёр анх автобусны буудал дээр танилцжээ. Хөлсөө шударч, хаанаас ямар хаягтай унаа ирэхийг мэдэхгүй зогсох эр:
- Хүүхээ, чи ахыгаа Дарь- Эхийн автобусанд суулгаад өгөхийг бодоорой гэжээ. Ундармаа өөрөө бас тийшээ явах унаанд суух тул:
- Тэгье, ах аа. Би бас Дарь-Эх явна гэж. Автобусанд зэрэгцэн суусан 40 шүргэж яваа эр түүнийг ховсдсон мэт өдөржин хамт яваад, орой нь хамт хоол идээд бие биедээ ямар хүчтэй татагдаж буйгаа анзаарч. “Би урьд нь хоёр ч залуутай үерхэж, дурлаж үзсэн. Гэхдээ бүр тэгж соронзон шиг татагдаж үзээгүй. Ганаад гомдсон. Зэвүүцдэг байсан… Тэр минь нөлөөлсөн байж болох ч би шууд Сүхээг дагаад явсан. Сар гаруй ёстой сайхан байсан. Манай хүн чинь жигтэйхэн ажилсаг, халамжтай. Нутаг усандаа нэр хүндтэй гэж хачин. Аав, өвөөгийн талынхан нь их мундаг хувилгаад байсан юм гэнэ билээ. Тэгээд ч тэр үү, нутгийнхан нь сүйд болно. Намайг хүртэл жигтэйхэн их хүндлээд, мэдэхгүй чадахгүй бүхнийг минь хэлж, зааж өгөөд их сайхан. Даанч утга учир нь үл олдох тийм юм болсон. Би ч ойлгохгүй хэцүү байна…” хэмээн Ундармаа ярьсан юм.

Идэш хийх гээд ойр х авийн олон хүн цугларсан тул Ундармаа хоол, цай бэлтгээд мөн л борви бохисхийх завгүй байжээ. Анх ирж байснаа бодвол хөдөө таван жил гаруй амьдарчихсан, ажил, ажлын дөртэй болсон байв. Мал муулахыг харж чадахгүй, бие нь тавгүйрхдэг болохоор нь тэр биз Сүхээ хашаа хороо, гэрээсээ нэлээд хол идшээ хийжээ. Ундармаагийн бие нэг л сонин, дотор нь муухайрч, нүд нь харанхуйлаад бүр гартаа барьсныг хүртэл алдаж унагаад байж. Малчин эрийн эхнэр болсноосоо хойш ганц сурсан юм нь “Бурханд мөргөж тахил өргөх” аж. Тиймээс залбирч, мөргөөд тахилаа сэргээж, уламжлал ёсоор амьтны гол тасалж, идэш хийж байсан учраас зул өргөсөн байна. Айлынх нь хөгшин “Чи зүгээр үү, Царай чинь нэг л биш. Жаахан хэвт” гэжээ. Ундармаа жаахан хэвтээд овоо сэргэсэн ч тийм таатай байсангүй. Тэр өдрийн ажил нугаларч, хүмүүс гэрээдээ явцгаан халуун ам бүлээрээ үлдсэн байна. Сүхээ төдийлөн архи уудаггүй мөртлөө ажил хамжилцсан улсыг дайлж суухдаа өөрөө хэд хэд дугтраад хөөрхөн халчихжээ.

Тэрсхэн гурван хүүхэд нь унтаж, эхнэр, нөхөр хоёр ч орондоо орцгоосон байна. Сүхээ эхнэрээ уцаарласаар байтал жаахан халамцсандаа ч тэр үү, угийн л ор хөнжлийн ажлыг орхигдуулдаггүй зангаараа хүсэл тачаалын гал маналзуулан эхнэрийнхээ дээр гарчээ. Урьд нь огт тийм биш, учиргүй сайхан таарч, тохирдог эр, эм хоёр бас л эвлэж өгөхгүй байжээ. Бүр мод, төмөр шиг хатуу хүтүү санагдаад, өөрийн эрхгүй өвдсөндөө нөхрийгөө түлхтэл мань хүн орныхоо урдуур унасан байна. Ундармаа ч гэмшиж, тэгсэн атлаа тоглоом хийгээд “За, хурдан босоод ирээч. Хүүхдүүд сэрээчихнэ” гэжээ. Тэгтэл нөхөр нь тэр чигтээ хөдлөхгүй хэвтээд байжээ. Эхнэр нь өндийгөөд нөхрийнхөө гараас таттал царай нь жигтэйхэн хачин болчихсон байж. Тэгснээ хоолой нь хүржигнээд, арай ядан ор руу нь гаргатал яг адуу шиг янцгаасан байна. Ундармаа айж, суун туссанаа бушуухан гарч айлдаа очиж хэл хүргэжээ. Түүний нөхөр Сүхээ ийнхүү жигтэй сонин байдлаар хорвоог орхисон байна.

Энэхүү учир битүүлэг үхлийн шалтгааныг тогтоохын тулд хамгийн түрүүнд сэтгэл санааны гүн хямралд орсон эхнэрийг нь бүр цагдан хорьж байгаад шалгажээ. Бага насны гурван хүүхдийг нулимстай нь хутган үлдээгээд эхийг нь аваад явахдаа хуулиар далайлгасан хүн дүрстнүүдийн сэтгэл огт өвдөөгүй бололтой. Энэ хараал, ийм зэвүүцлийг Монголын цагдаа, хуулийнхан мөн ч их сонсдог атлаа энэ бохир, болхи хүний мөсгүй арга барил, дадлаасаа огт салж чаддаггүй бололтой юм аа.
Хоригдож, цагдагдсан хөөрхий бүсгүйд “Бид хоёр муудалцаагүй. Манай гэрт ямар нэг хэрүүл, шуугиан байдаггүй. Бид хоёр унтаж байсан нь үнэн. Гэтэл надад эвгүй, хэцүү байсан. Би ямар хүч орох вэ дээ. Цээж рүү нь л түлхсэн. Тэр маань уначихсан. Гар хийцний модон орны өндөр 70-90 см л болов уу” гэхээс өөр өчиг, мэдүүлэг байгаагүй аж. Үнэн байдал ийм юм чинь өөр юу ч ярих билээ дээ. Гэвч “Үнэнээ хэл” хэмээн тулгасан ганц асуулт тавин нэг жил, хоёр сар гаруй хорьсон байна.
Талийгаач Сүхээ уг нь ёс жаяг, сүсэг бишрэл гээд сахих юм ихтэй, тун няхуур хүн аж. Гэтэл тэр өдөр аав нь насан эцэслэтлээ хөл дүүжилсэн сэтэртэй бор морийг нядалж, хотынхны хүнсэнд явуулахаар бэлтгэсэн гэнэ. Тэрхүү сэтэртэй бор морь, аав хоёрын сүнс Сүхээг авч явсан хэмээн алтан хайрцгийг нээсэн лам айлджээ.

Мөн түүнээс гадна идэшний үеэр зассан тахилын идээнд ёс алдсан том алдаа гаргасан хүн нь Ундармаа гэнэ. Амьтны амь тасалж, нэг ёсондоо муу юм үйлдэж байгаа учраас идээний үе тэгш байх ёстойн гадна махан зүйл оруулдаггүй юмсанж. Гэтэл угийн ёс заншил мэддэггүй бүсгүй чанасан махныхаа дээжийг тахилдаа тавьсан аж. Ердийн үед бол мах тахилд тавьж болох ч улайн үйлний үеэр болдоггүй байна. Ингэж юм юм давхцаад хувилгаан удмын өөрөө бас нэлээд сайн шүншигтэй эр харамсалтайгаар хорвоог орхиход хүргэсэн бололтой.
- Талийгаач минь яг л амьсгал хурааж байсан байх. Яг морь шиг янцгаагаад, миний нүдэнд яах аргагүй тэр бор морь харагдсан. Би тухайн үед хий юм харсан байх гэж бодсон. Тэгтэл лам айлдсаныг сонсохоор яах аргагүй сэтэрлэсэн морь нядалсан, би гэж нэг амьтан тахилд мах тавьж, догшин сахиусыг нь хилэгнүүлсэн юм билээ. Ундармаа харамсан харамсан ингэж ярьж байна.

Эр, эмийн ажил эхлэх үед мод, төмөр хатуу юмаар өвтгөж, эмэгтэй зовиурлан, эвгүйцэхдээ нөхрийгөө түлхсэн. Гэтэл тэр эр амь алдсан. Сэтэрт бор морийг идшинд нядалсан. Талийгаач амьсгал хураахдаа янцгааж, бүсгүйн нүдэнд нөгөө бор морь харагдсан гээд хүн итгэмээргүй юм шиг атлаа бүгд хоорондоо уялдаатай байгаа нь сонин. Хүн гэгч өөрөө байгалийн амьтан, тэр бүү хэл бүтээгдэхүүн нь учраас ийм юм байж болохыг үгүйсгэх аргагүй. Энэ эмгэнэлтэй, учир битүүлэг явдал хүн махан биеэрээ хийх үйлдэл бүхэндээ санаатай хийгээд санамсаргүйгээр ямар их нүгэл үйлддэгийг, магадгүй тэр нүгэл нь эргээд хэрхэн буулт болон ирдгийг хатуухан гэгч сануулах мэт.
Гадны ямар нэгэн нөлөөгүй атал бага насны гурвын гурван хүүхдийг орхиулан тэр эмэгтэйг ийм урт хугацаагаар хорьж саатуулсны бурууг, ингэтлээ зөрчигдсөн эрхийн тухай ярих хэн ч байхгүй. Хэн ч хариуцдаггүй. Хохирсон, эрхээ зөрчүүлсэн хүн хоёр яс салж, эсэн мэнд өргөст торны цаанаас гарч байгаадаа л баярладаг байна.

Ундармаа “Манай хүн ер нь их сонин хүн байсан. Хүн бүхнийг өөртөө татаж чаддаг. Бүх хэлсэн, ярьсан нь бүр нүд орой дээр гарталж бүтнэ, биелнэ. Би тэр хүнд илбэдүүлсэн юм шиг дагаад явахдаа огт эргэлзэж, эмээгээгүй. Харин ч жигтэйхэн баяртай байсан. Би түүндээ баярладаг. Намайг үнэхээр жаргааж байсан. Гэвч аавын сүнс, сэтэрт бор морь хоёртоо хатуу хандаж, тахил хилэгнүүлсэн учраас тэр минь бор морьтойгоо нэг өдөр нүд анилаа. Хорвоо гэдэг чинь их учиртай юм байна аа. Би гурван хүүхдээ хөдөө өсгөнө. Хамаатан саднаа бараадаад хотод ирж болно. Гэвч хөдөө өсөх их ашигтай. Илүү ухаан суудаг юм байна гэдгийг би өөрийн биеэр мэдэрсэн хүн” гэж хэлээд одооны хүүхдүүдэд ёс заншил, тахил, сахилын тухай ойлголт өгч хичээл ч ороход буруудахгүй ээ… хэмээн сургамжилсан юм.

Эх сурвалж: Wikimon.mn

Таны ямар жилтэй вэ?
Та Like дарж саналаа өгсөн ч таны санал нэмэгдэхгүй байвал Confirm дээр дарж саналаа баталгаажуулна уу! Та саналаа өгсөнөөр Facebook дээрээ өөрийн жилийн зурхайг хүлээн авч байх болно.
Мэдээ таалагдсан бол like & share хийнэ үү:


БУСАД

 
 
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ

 

СЭТГЭГДЭЛ
ШИНЭ МЭДЭЭ
БАЯНЗҮРХЧҮҮД 6380 МОД ТАРЬЖЭЭ
11 цаг    

СУССЕКСИЙН ГҮНГИЙН АХАЙТАН БИЕ ДАВХАР БОЛЖЭЭ
13 цаг    

ӨСВӨРИЙН АВРАГЧ ТЭМЦЭЭНД ТАРИАЛАН СУМЫН “СЭРЭМЖ” БАГ ТҮРҮҮЛЭВ
13 цаг    

НЭХИЙГЭЭР ХИЙСЭН УЛАВЧИЙГ ХЯТАД, КАЗАХСТАНД ЭКСПОРТОЛЖ БАЙНА
13 цаг    

О.СЫН ХО: ХОЁР СОЛОНГОС ОРНЫ ЭНХ ТАЙВАНЧ БАЙДАЛ МОНГОЛ УЛСТАЙ ТҮҮХЭН ХАРИЛЦААГАА ХӨГЖҮҮЛЭХЭД НӨЛӨӨЛНӨ ГЭДЭГТ ИТГЭЖ БАЙНА
13 цаг    

11 БАЙРШЛЫН 52.97 ГА ТАЛБАЙН ГАЗРЫГ АЙМГИЙН ТУСГАЙ ХЭРЭГЦЭЭНД АВЛАА
13 цаг    

ЦЭВЭР, БОХИР УСНЫ ШУГАМ ЭРСДЭЛ ӨНДӨРТЭЙ ГАРЧЭЭ
13 цаг    

ХАРААГҮЙ ИРГЭДЭД БСШУСЯ-НЫ БАЙРАН ДАХЬ КОФЕШОПЫГ АЖИЛЛУУЛАХ ЭРХИЙГ ОЛГОВ
13 цаг    

ЯПОН ЦЭРГИЙН БАЙНГЫН БААЗЫГ ЖИБУТИД БАЙГУУЛНА
13 цаг    

СЭТГҮҮЛЧИД ЦАГДААГИЙНХНЫ НЭГ ШӨНИЙН АЖЛЫГ СУРВАЛЖЛАВ
13 цаг    

ЭНЭТХЭГТ 60 ХҮН "ЗИКА" ВИРУСИЙН ХАЛДВАР АВЧЭЭ
13 цаг    

УЗБЕКИСТАНЫ ХҮН АМ СҮҮЛИЙН 60 ЖИЛ ТАСРАЛТГҮЙ ӨСЧЭЭ
13 цаг    

Ш.ЦОЛМОН: ОРОС ХЭЛ СОНИРХОН СУДЛАГЧДЫН ТОО ӨСЧ БАЙНА
13 цаг    

Ж.САУЛЕ:МАЛЫН МАХАА ЭРҮҮЛЖҮҮЛЖ НЭМҮҮ ӨРТӨГ ШИНГЭЭН ЭКСПОРТОД ГАРГАХ БҮРЭН БОЛОМЖТОЙ
13 цаг    

НЭГ ШҮҮГЧИД ЖИЛД 73 ХЭРЭГ НОГДДОГ НЬ АЖЛЫН АЧААЛАЛ 40 ХУВИАР ИЛҮҮ БАЙНА ГЭВ
13 цаг    

ШИНЭ ЭХЛЭЛ ДУНД СУРГУУЛИЙН ЗАХИРАЛ Л.ЭРДЭНЭЭГ БАТЛАН ДААЛТАНД СУЛЛАВ
13 цаг    

АНУ-ЫН ТӨРИЙН ТЭРГҮҮН БАЙГАЛИЙН ГАМШИГТ НЭРВЭГДСЭН МУЖ УЛСУУДАД ОЧНО
13 цаг    

ХУУЛЬЧДЫН ШАТРЫН ТЭМЦЭЭНД УИХ-ЫН ТАМГЫН ГАЗРЫНХАН ТҮРҮҮЛЭВ
13 цаг    

УМАРД СОЛОНГОСЫН ЭРХ БАРИГЧДЫН ШИЙДВЭРИЙГ ДЭМЖИХИЙГ УРИАЛЖЭЭ
13 цаг    

ӨРИЙН АСУУДАЛ ӨРХ БҮРИЙН ХААЛГЫГ ТОГШИЖ ЭХЭЛЖ БАЙГААГ МОНГОЛЫН ТӨР АНХААРАХ ШААРДЛАГАТАЙ БАЙНА
13 цаг    

“СОБИБОР” КИНО СЭТГЭЛ ХӨДЛӨЛИЙГ НЭГЭН ЗЭРЭГ ТӨРҮҮЛЭВ
14 цаг    

"МОНГОЛ ХҮН" ХҮМҮҮНЛЭГИЙН АЯНЫ ТЭРГҮҮН ТУРШЛАГЫГ НЭВТРҮҮЛСЭН БАЙГУУЛЛАГУУДЫГ ШАГНАЛАА
14 цаг    

ӨСВӨР НАСНЫ ОХИДЫН ХӨГЖИЛ, ХАМГААЛАЛД ЗОРИУЛСАН ТАНХИМ НЭЭВ
14 цаг    

ТӨРИЙН ӨМЧИЙН БОДЛОГО, ЗОХИЦУУЛАЛТЫН ГАЗРЫН АЛБАН ХААГЧИД “БҮХ НИЙТЭЭРЭЭ МОД ТАРИХ ҮНДЭСНИЙ ӨДӨР”-Т НЭГДЛЭЭ
14 цаг    

Н.ЦЭРЭНБАТ: 54 ТЭРБУМТАЙ БОЛОХ ҮЛГЭРИЙН ТӨСӨЛ
16 цаг    

“ДРАГОН” ТӨВИЙН УРД ЗАМД ГАРСАН ОСЛЫГ ХАРСАН ХҮН БАЙВАЛ ХОЛБОГДОНО УУ
16 цаг    

ХОЁР НАСТАЙ ХҮҮХДИЙГ МӨРГӨЖ АМЬ НАСЫГ НЬ ХОХИРООЖЭЭ
16 цаг    

БОГД УУЛЫН МОДЫГ ОГТОЛЖ ЭХЭЛЛЭЭ
17 цаг    

СОЛОНГОС УЛСАД АЖИЛЛАЖ БАЙГАА ЭМЭГТЭЙ ЭРЧҮҮДДЭЭ ХАНДАЖ ХЭЛСЭН ҮГ
17 цаг    

БАЯНЗҮРХ УУЛАНД ХҮҮХЭД ТӨӨРСӨН БАЙНА
17 цаг    

А.БЯМБАЖАРГАЛ: ХУУЛЬ ЯМАР БАЙХ ЁСТОЙГ ДЭНСЭЛЖ БАЙГААГИЙН ҮР ДҮН НЬ ШИЙДВЭР БОЛДОГ
17 цаг    

Р.БАТСАЙХАНЫ НАЙРУУЛСАН “ДУНДЫН БҮСГҮЙ” ЖҮЖГИЙГ ҮЗСЭН ХҮМҮҮС ЯАГААД ТАГ ДУУГҮЙ ГАРНА ВЭ?
18 цаг    

ЛАМ НАР X БОГДЫН ХОЙД ДҮРИЙГ ТОДРУУЛАХЫН ТУЛД Д.ЧОЙЖАМЦ ХАМБЫГ ХАМБА НОМУН ХААНААР ӨРГӨМЖИЛЛӨӨ
18 цаг    

Б.Анхболдын мөрөөдөл биелэж, ХУРИМЫН ОРДОНД гэрлэлтээ батлуулахаар боллоо
19 цаг    

ИРЭХ САРААС ГАДААД ПАСПОРТЫГ 10 ЖИЛЭЭР ОЛГОНО
20 цаг    

10 ДУГААР САРЫН 15-НД БОЛОХ ҮЙЛ ЯВДАЛ
20 цаг    

ИХЭНХ НУТГААР 4-20 ХЭМ ХҮРТЭЛ ДУЛААН
20 цаг    

ӨНӨӨДРИЙН ЗУРХАЙ
20 цаг    

Индонезид хөрсний гулгалт үүсч олон хүн амиа алджээ
1 өдөр    

“Миний эх орон” гэрэл зургийн үзэсгэлэн Сүхбаатар аймагт нээгдлээ
1 өдөр    

Заставын хилчид орон сууцтай болжээ
1 өдөр    

Шилдэг мөрдөгчөөр ахлах дэслэгч Ж.Отгонбаяр шалгарлаа
1 өдөр    

Даваа гарагт нийслэлийн ажил 09 цагаас эхэлнэ
1 өдөр    

Хүүхдийн эмнэлгийн барилгын ажил 75 хувийн гүйцэтгэлтэй байна
1 өдөр    

Шөнийн цагаар гэрэлтүүлэгтэй байхаар болжээ
1 өдөр    

Орхон аймаг 3900 мод тарилаа
1 өдөр    

ТЭТГЭЛЭГТ МЭДЭЭЛЛИЙГ ЦАГ АЛДАЛГҮЙ АВАХ ХЭРЭГЦЭЭТ 15 ЭХ СУРВАЛЖ
1 өдөр    

Улаанбаатарт 13-15 хэм дулаан
1 өдөр    

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эд, мал арвидна
1 өдөр    

ХОРГҮЙ, ЭРҮҮЛ МЭНДИЙГ СЭРГЭЭХ ХЭРЭГЦЭЭТ БҮТЭЭГДЭХҮҮНИЙГ ТААЛЦГААЛАА
2 өдөр    


Нүүр хуудас | Фото мэдээ | Видео мэдээ | Сурталчилгаа байршуулах | Холбоо барих Утас: 89460-008, 7711-2424
© 2016 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. ARDCHILAL.MN.