Мэдээ
УЛААНБААТАР ºC
USD АНУ доллар 2,495.23
2018 оны 12-р сарын 13
Мэдээлэл хайх:
Зөвлөгөө | 7 хоногийн тойм | Олны танил | Шар | Танин мэдэхүй | Түүхэн хүмүүс | Кино урлаг | Дуу хөгжим | Номын ертөнц | Гадаад мэдээ | +18

ХҮННҮ НАР БИЧИГ ҮСЭГТЭЙ БАЙЖЭЭ

НИЙТЛЭСЭН: 2018-03-13 11:02:21
Чөлөөт цаг > Сонин хачин | Сэтгэгдэл: 0

Манай эриний өмнөх III зуунд Монгол нутагт эртний нүүдэлчин овог аймаг болох Хүннү, Дунху нар амьдарч байсан бөгөөд Хүннү нар бичиг үсэгтэй байсан нь түүхийн баримт бичгээр нотлогдож байна. Энэ бичиг нь манай эриний 500-гаад оны үед монгол нутагт амьдарч байсан жужанаар дамжин түрэг үндэстэнд уламжлан очсон байж болох бөгөөд руки бичиг гэж судлаачид үздэг байна. Төв аймгийн Баян суманд орших Түрэгийн хаан улсын зөвлөх байсан мэргэн Тоньюкүкийн хөшөөг руки бичгээр бичиж үлдээжээ. Гэрэлт хөшөөний бичээсэд Тоньюкүк өөрөө Нанхиадын эрхэнд хүмүүжсэн, түүний мөрөөдөл нь тусгаар Түрэг улс хаантай болоход орших бөгөөд удалгүй хаантай болсон ч эргээд Нанхиадын эрхшээлд орон, аливаа зүйлийг хийхэд хатан зориг, баатарлаг үйлс хэрэгтэй зэргийг дурдсан байдаг ажээ.

Монгол бичиг анх бий болохдоо хэл найруулга сайн байж

Чингис хаан Монголын олон тархай бутархай аймгуудыг нэгтгэн Ил Монгол улсыг байгуулсан нь монгол хэл, монгол бичиг үсгийн гол үндэс болжээ. 1205 онд Чингис хаан Найман улсын Таян хааны бичгийн сайд Тататунгааг олзлон авснаар уйгар монгол бичгийг авч хэрэглэж байсан тухай олон эх сурвалжид тэмдэглэн үлдсэн байдаг. Гэвч зарим эрдэмтэд XIII зууны монгол бичгийн хэл хэдийнэ зөв боловсорсон бичих зүйтэй хэл байсныг нотолж, монгол бичгийг Монголын эзэнт гүрэн байгуулагдахаас олон зууны тэртээ Монгол нутагт улс гүрнээ байгуулж явсан монгол аймгууд хэрэглэж ирсэн гэж үздэг аж.

Юань гүрний төрийн бичиг нь дөрвөлжин бичиг байв

Дөрвөлжин бичиг нь Хубилай хааны (1215-1294) зарлигаар төвдийн Пагва лам Лодойжалцан 1269 онд зохиосон бичиг юм. Дөрвөлжин бичиг хэлбэр дүрсийн хувьд төвд үсэгт, зурлага бичлэгийн хувьд монгол бичигт тулгуурлан зохиосон үет бичиг юм. Энэ бичигт монголчуудын соёлын хэрэгцээнд тухайлбал Монголын их Юань гүрний хэмжээнд албан ёсны төрийн бичиг болж, зуу гаруй жил буюу Юань гүрэн мөхтөл (1368 он хүртэл) хэрэглэгдэж байжээ.

Дөрвөлжин үсгээр Юань гүрний бүх албан хэргийг хөтлөхийн зэрэгцээ нийт монголчуудын дунд түгээн дэлгэрүүлэх талаар Хубилай хаан өөрөө биечлэн ихээхэн зүтгэл, хүч чармайлт тавьж байсан хэрнээ монгол туургатнуудын дунд түгээмэл дэлгэрч чадаагүй байна. Тэгэвч дөрвөлжин бичиг монголчуудын нэгэн үеийн түүх, соёлын хэрэгцээнд үйлчилсэн өвөрмөгц нэгэн бичиг үсэг мөн тул монгол үндэстний бахархал, монгол туургатны соёлын нэгэн нандин өв юм.

Энэ дашрамд өгүүлэхэд “Алтан товч”-ийг 1651 онд түүхч лам Лувсанданзан зохиосон бөгөөд энэ номд Чингис хаанаас Лигдэн хааныг хүртэлх XIII-XVIII зууны үеийн Монголын түүхийг бичсэн бөгөөд “Монголын нууц товчоо”-ны монгол үсгээр бичигдсэн нэг эх нь гэж судлаачид үздэг байна.

Таны ямар жилтэй вэ?
Та Like дарж саналаа өгсөн ч таны санал нэмэгдэхгүй байвал Confirm дээр дарж саналаа баталгаажуулна уу! Та саналаа өгсөнөөр Facebook дээрээ өөрийн жилийн зурхайг хүлээн авч байх болно.
Мэдээ таалагдсан бол like & share хийнэ үү:


БУСАД

 
 
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ

 

СЭТГЭГДЭЛ
ШИНЭ МЭДЭЭ
ЭЛЧИН САЙД Г.ГАНБОЛД: ИРГЭН ОЮУНЫ БИЕД ХАЛДСАН ЗҮЙЛ БАЙХГҮЙ, БҮХ ТАЛААР ТУСАЛЖ ДЭМЖСЭН
3 цаг    

М.ЭНХБОЛДЫГ ОГЦРУУЛАХ БИЧИГТ ГИШҮҮД ГАРЫН ҮСГЭЭ ЗУРЖ ЭХЭЛЖЭЭ
6 цаг    

Б.ГАРАМГАЙБААТАР, Н.БАТБАЯР, М.СОНОМПИЛ, Ц.ОЮУНБААТАР НАРТ ХОЛБОГДОХ ХЭРГИЙГ ШҮҮХЭД ШИЛЖҮҮЛЖЭЭ
7 цаг    

ЕРӨНХИЙ САЙД У.ХҮРЭЛСҮХ ЯПОН УЛСАД АЙЛЧИЛЖ БАЙНА
8 цаг    

С.АРИУНБОЛД: ЭМЧИЙН БИЕД ХАЛДАХ, ГҮТГЭЖ ДОРОМЖЛОХ АСУУДАЛ ХЭРЭЭС ХЭТЭРСЭН
8 цаг    

“ЖДҮ”-Д ХОЛБОГДСОН БАС НЭГ ГИШҮҮНИЙ БАРИМТ ИЛ БОЛЛОО
8 цаг    

УТААТАЙ МЭДЭЭ - Г.УЯНГА: УТААНААС БОЛЖ ХОЁР Ч ХҮҮХЭД МИНЬ ХЭВЛИЙДЭЭ АМЬГҮЙ БОЛСОН
8 цаг    

МАНАН-ИЙН ДҮРИЙГ ТОДОТГОСОН 22 ГИШҮҮН
8 цаг    

ШИНЭ ЖИЛИЙН БАЯРАА ТЭМДЭГЛЭХ ШИНЭ ОРЧИН ХАЙЖ БАЙНА УУ?
9 цаг    

АЙЛ ГЭРТ ГАЙ ЗОВЛОН, ЯДУУРАЛ АВЧИРДАГ 10 ЭД ЗҮЙЛ
9 цаг    

ОРД БҮРИЙН ОРЛОГО, МӨНГӨНИЙ ЗУРХАЙ
9 цаг    

ХЭРВЭЭ ТАНЫ ҮТРЭЭНЭЭС ӨНГӨТЭЙ, ҮНЭРТЭЙ ЗҮЙЛ ГАРДАГ БОЛ ИЙМ УЧИРТАЙ!
9 цаг    

АНХААР: ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН БЭЛЭГ ЭРХТЭН ЯАГААД ЗАГАТНАДАГ ВЭ?
9 цаг    

ШУУРХАЙ МЭДЭЭ: ХҮҮХДЭЭ ЦООЖЛООД 3 ХОНОГ АРХИДААД ИРЭХЭД 6 САРТАЙ ХҮҮ НЬ АМИА АЛДЖЭЭ
9 цаг    

Б.САРАНДАВАА: АРЧААГҮЙ МѲНГѲНИЙ ЛЕКЦИЙГ МИНЬ ДОРОМЖИЛДОГ ЯДУУ АМЬДРАЛДАА ХАЙРТАЙ ѲРѲВДѲЛТЭЙ АРД ТҮМЭН!
9 цаг    

БЭЛГЭВЧ ХЭРЭГЛЭХГҮЙ ДАХИАД ЖИРЭМСЭН БОЛЖ НАМАЙГ ДАРАМТЛАХ ГЭЖ БАЙНА УУ ГЭНЭ ЭЭ
10 цаг    

ТӨРСӨН ОН, САР, ӨДРӨӨРӨӨ ӨӨРИЙГӨӨ ЭНЭ ОРЧЛОНД ЯАХ ГЭЖ ИРСНЭЭ ОЛЖ МЭДЭЭРЭЙ!
10 цаг    

ХОЁР ШИРХЭГ ЧҮДЭНЗЭЭР ИРЭЭДҮЙГЭЭ МЭДЭЖ АВААРАЙ!
10 цаг    

ЭРЧҮҮДИЙН БОДЛООР ЭМЭГТЭЙ ХҮНИЙГ ХАМГИЙН ИХ ГУТААДАГ 7 ЗҮЙЛ. ЭДГЭЭР НЬ ЭМЭГТЭЙ ХҮНИЙГ САЙХАН БҮСГҮЙ БИШ БОЛГОДОГ БАЙНА
10 цаг    

ДЭЛХИЙГ Ч ӨӨРЧИЛЖ ЧАДАХ ЗУРХАЙН 5 ОРД. ГЭХДЭЭ ТЭД ӨӨРСДӨӨ ХҮСВЭЛ ШҮҮ ДЭЭ…
10 цаг    

ОХИНЫ ОРД БУСДЫГ АГУУ ИХ ХАЙРААР ХАЙРЛАДАГ ГЭДГИЙГ БАТЛАХ 10 ШАЛТГААН
10 цаг    

Т.ГАНБОЛДЫН ЗАДРУУЛСАН ГУРВАН ДУУЛИАН
10 цаг    

ГАНБУУШ БУЮУ Н.ГАН-ОД ЦУС ХАРВАЖЭЭ
10 цаг    

СОНЖОО: ХАМГИЙН ИХЭЭР АЙДАС ТӨРҮҮЛЖ БАЙГАА НЭГ ГАЗРЫГ СОНГО: ХАРИУЛТ НЬ ТАНЫ ТУХАЙ ИХ ЗҮЙЛИЙГ ХЭЛЖ ӨГӨХ БОЛНО
10 цаг    

ГИМАЛАЙН УУЛАНД 30 ЖИЛИЙН ӨМНӨ АЛГА БОЛСОН УУЛЧДЫН ЦОГЦОСЫГ ОЛЖЭЭ
11 цаг    

АЛДАРТ “QUEEN” ХАМТЛАГИЙН"BOHEMIAN RHAPSODY" ДУУГ ХХ ЗУУНЫ ХАМГИЙН АЛДАРТАЙ ДУУГААР ТОДРУУЛЖЭЭ
11 цаг    

ХАМГААЛАЛТЫН ЦЭГҮҮДИЙГ ТАТАН БУУЛГАСАН АЖЛЫГ БАТАЛГААЖУУЛНА
11 цаг    

ЖЭКИ ЧАНЫ ГАНЦ ОХИН ИЖИЛ ХҮЙСТЭНТЭЙГЭЭ ГЭРЛЭЖЭЭ
11 цаг    

БИД 50 ЖИЛИЙН ДОТОР ХӨГЖЛӨӨРӨӨ АРАБЫГ ГҮЙЦЭХ ҮҮ?
11 цаг    

ХУУЛИЙН НЭРЭЭР ДАЛАЙЛГАЖ 4 САЯ АМ.ДОЛЛАР АВСАН ГЭХ Д.ДОРЛИГЖАВЫГ ХУУЛЬ ХЯНАЛТЫНХАН ХЭР ШУДАРГА ШАЛГАХ ВЭ?
11 цаг    

Б.МАХБАЛД ХАМГИЙН ХӨНГӨН ЗҮЙЛЧЛЭЛЭЭР ЯЛ ОНООХ ГЭЖ БАЙНА
12 цаг    

БНЭУ-Д СУУГАА ЭЛЧИН САЙД Г.ГАНБОЛД МОНГОЛ ЭМЭГТЭЙГ ЗОДОЖ ТАНХАЙРСАН ГЭВ /БИЧЛЭГ/
12 цаг    

ЭЛЧИН САЙДЫН ЯАМД ЭРҮҮГИЙН ХЭРЭГТНҮҮДИЙН ОРОГНОХ ГАЗАР БИШ БИЗ
12 цаг    

ДУНДАЖ ЦАЛИН НЭГ САЯ 31 МЯНГАН ТӨГРӨГ БОЛЖ ӨСЧЭЭ
12 цаг    

Н.НОМТОЙБАЯРЫГ МАН-ЫН ГИШҮҮНЧЛЭЛЭЭС ХАСАХ НЬ ТОДОРХОЙ БОЛЖЭЭ
12 цаг    

Р.ЭМҮЖИН : САЛХИ ГАРАЛГҮЙ ХОЁР ХОНОХОД Л УЛААНБААТАРЧУУД ДӨРВӨН УУЛЫНХАА ДУНД УГААРТАЖ ҮХНЭ
12 цаг    

СОГТУУ ЖОЛООЧ ТӨРИЙН ОРДОНЫ ХАШААГ ДАЙРЧЭЭ
12 цаг    

БҮЖИГЧИН ЦЭНГҮҮНИЙ ”СУПЕР” БЭЛЭГ
12 цаг    

М.ЭНХБОЛД ТӨРИЙН АЛБАН ТУШААЛЫГ 60 ТЭРБУМ ТӨГРӨГӨӨР ҮНЭЛЖ, ХУДАЛДАХЫГ ЗАВДСАН ГЭДЭГ НЬ “НОТЛОГДЛОО”
12 цаг    

ГАДААДААС 2019 ОНД АВАХ АЖИЛЛАХ ХҮЧ, МЭРГЭЖИЛТНИЙ ХУВИЙГ ТОГТООНО
13 цаг    

ЗАСГИЙН ГАЗАР ХУРАЛДАЖ БАЙНА
13 цаг    

СЭРГЭЭШ ХЭРЭГЛЭСЭН БӨХЧҮҮДИЙН БАРИЛДАХ ЭРХИЙГ ХОЁР ЖИЛЭЭР ХАСЛАА
13 цаг    

Д.Ариунжаргал ОУХМ цолны болзлыг хангалаа
14 цаг    

УИХ-ын гурван ажлын хэсэг хуралдана
14 цаг    

Байнгын хороо Гэмт этгээдийг шилжүүлэх тухай Монгол, Беларусь Улсын гэрээг хэлэлцэнэ
14 цаг    

"АМ НЭЭВЭЛ" ЯРИЛЦЛАГА: "АЛТАН ДОРНОД МОНГОЛ" ХХК-ИЙН ЕРӨНХИЙ ЗАХИРАЛ Т.ГАНБОЛД
14 цаг    

ЮНЕСКО-гийн Ерөнхий Ассемблейн загвар чуулган болно
14 цаг    

Албан тушаалтнуудын ХОМ-ийг бүртгэх бэлтгэл ажил эхэллээ
14 цаг    

Улаанбаатарт 12-14 хэм хүйтэн байна
14 цаг    

Өнөөдөр болох үйл явдлууд
14 цаг    


Нүүр хуудас | Фото мэдээ | Видео мэдээ | Сурталчилгаа байршуулах | Холбоо барих Утас: 89460-008, 7711-2424
© 2016 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. ARDCHILAL.MN.