Мэдээ
УЛААНБААТАР ºC
USD АНУ доллар 2,495.23
2018 оны 04-р сарын 26
Мэдээлэл хайх:
Зөвлөгөө | 7 хоногийн тойм | Олны танил | Шар | Танин мэдэхүй | Түүхэн хүмүүс | Кино урлаг | Дуу хөгжим | Номын ертөнц | Гадаад мэдээ | +18

Өнөөгийн түүхийг бүтээлцсэн Фронт Бадам Увс аймгийн Өмнөговь сумынх

НИЙТЛЭСЭН: 2018-01-14 12:49:46
Бусад > Түүхэн хүмүүс | Сэтгэгдэл: 0

- Бидний цөөхөн Монголчууд -

Энэ цагийн түүхийг ирээдүй хойчдоо үлдээх зорилготой Бидний цөөхөн монголчууд төслийн багийнхан Увс аймгийн Бөхмөрөн, Өлгий сумуудад ажиллачихаад Өмнөговь сумруу хүлгийн жолоо заллаа.

Цаг нартай уралдаж цагийн байдлыг үл ажран явдаг манай төслийнхөн гурван машинтай давхисаар шөнийн 00:00 цагтай уралдаж тус суманд очиход нутгийн удирдлагууд биднийг замаас тосон угтаж гэрэл гэгээ цацарсан цэцэрлэгийн өргөөнд очлоо.

Ер нь сумдад тэр болгон зочид буудал байгаад байдаггүй ховор гэдгийг энд дурдмаар. Бид ч 10-н хүний бүрэлдэхүүнтэй явдаг баг хамт олон учраас энэ аяллын туршид айлд байрлана хуваагдаад, ихэнх дээ сургуулийн дотуур байранд байрладаг гэхүү дээ. За энэ ч яахав. Мишоктойгоо хаана ч унтчихдаг хээгүй улс юм даа.

Энэ удаад эх орны ирээдүй болсон хүүхдүүдийн нэгэн өргөөнд байрлалаа. Ажлаа төлөвлөөд маргаашийн мандах нартай уралдан босоцгоож зургандаа гарцгаасан юм. Бидний хамгийн эхэнд очсон газар Өмнөговь сумын төв талбай болох  төр нийгмийн зүтгэлтэн Бугын Дэжидийн талбай байлаа.

Тэнд хүүхдүүд цэцэг өргөж байв.  Учир нь 1000 гаруй сурагчтай тус сумын сургуулийн 100 гаруй хүүхэд чуулж байв. Үүнд хүүхэд, хөгшид, дарга цэрэггүй их ач холбогдол өгч  оролцож байсан учир ихэд сонирхол татлаа. Тэгсэн Өмнөговь суманд 4 дахь удаагаа  зохион байгуулагдаж буй чуулга уулзалт юм байна. “Хөгжлийн түлхүүр хүүхэд бидний оролцоо” сэдэвтэй. Үүгээрээ сумандаа тулгамдаж байгаа асуудлаа ярилцаж шийддэг.

Шийдэгдсэн асуудал нь:

  • Сумынхаа хог хаягдлыг шийдсэн.
  • 7 хоног бүрийн 5 дахь өдрийг архигүй өдөр болгосон.
  • Сумынхаа соёлын төвийг мини кино театртай болгосон.
  • Хөгжлөөс хоцрохгүйн тулд сумаа Wi-Fi-тай болгосон гээд үүнийг нь сумын засаг дарга Р.Төмөрчөдөр ажил хэрэг болгож шийддэг юм байна. Хүүхдийн дуу хоолой хүчтэй нөлөөлдөг сум санагдлаа.

4000 гаруй хүн амтай Увс аймгийн Өмнөговь сум цэцэрлэгт хүрээлэнтэй. Хүүхдүүд нь сагс тоглоод л  залуу хос хөтлөлцөн алхах нь сумандаа сайхан амьдарч буй  тод жишээ гэлтэй дүр зураг харагдаж байлаа. Бас нэг онцлох зүйл нь хашаанууд нь жигд өнгө дагуу харагдах нь тус сумын өнгө төрх, гудамж талбайг цэвэрхэн цэгцтэй харагдуулж байлаа. Сумандаа анхдагч “Дэвшил” гээд хувийн сургуультай.

Бидний байрласан цэцэрлэг гэхэд шинэхэн барилга. Сум гэхээрээ л хуучин барилга байшинтай байх албагүй гэдгийг тэд халж чадсан байна. Тэртээх 1958 онд  3-н гэртээ байгуулагдаж байсан  Өмнөговь сумын “Энхрий багачууд” хүүхдийн цэцэрлэг 2015 онд 75 хүүхдийн шинэхэн цэцэрлэгтэй болж.

Өвөг дээдсээс өвлөгдөж ирсэн ёс заншлаа өвлүүлэн үлдээхийн тулд орчин үеийн сургалтын арга барилтай хослуулан сургалтаа явуулдаг гэдгээ тус цэцэрлэгийн арга зүйч багш Ц.Цэрэнжав бидэнд хэлж хүүхдүүддээ хичээл зааж буй арга туршлагаасаа ч харуулав. Мөн   юмханаар юм гээд хэлчихмээр гадаах талбайгаа тохижуулчихаж. Нэг багш 10 ширхэг дугуй авчрах үүрэг аваад 58 ширхэг тоглоом гадаах талбайдаа хийчхэж. Хүүхдүүд аюулгүй орчинд тоглох ёстой учир төмрөөр хийсэн нэг ч тоглоом байхгүй гэнэ.

Хөгжлөөс хоцрохгүй нь тулд хүүхэд залуус нь шинийг санаачилж, хүн ард нь дор бүрнээ хөдөлмөрлөн зүтгэж буй    Өмнөговь сум нь 1974 онд Увс аймагтаа анх удаа Буман хонины баяр хийж байсан малын хишигтэй нутаг юм. 1924 онд байгуулагдсан, хуучнаар Дөрвөд далай хан аймгийн Бишрэлт засгийн хошуу. Холбоо, Улиаст, Орлого, Баянгол, Намир гэсэн 5 багийн нийт 1068 өрхөд 4320 хүн амьдардаг. Хүн амын тоогоор Увс аймгийн 19 сумаас эхнээсээ 4-д, газар нутгийн хэмжээгээр 7-д ордог.

Тус сумын хүндэтгэл хайрыг хүлээсэн нэгэн эрхэм хүндтэй хүнээрээ тэд бүгд бахархдаг. Түүнийг Фронт Бадам гэхээр хэн хүнгүй дурсан ярина. Энгэлийн Бадам нь  1908 онд Чандмань уул аймгийн Өлзийжаргалант сум  /Одоогийн Увс аймгийн Өмнөговь сум 8-р баг/-ын нутагт малчин ард “Галууд” овгийн Энгэлийн гэр бүлд 2 дахь охин нь болон мэндэлж хүүхэд ахуй насаа эцэг эхийн гар дээр бусдын адил хурга, тугал хариулан өнгөрүүлж.

Улмаар 1928 онд нэг нутгийн Тугтан овгийн Дүүдээгийн  Мягмартай гэр бүл болж гал голомтоо  бадрааж. Тэдний эцэг эх мал хөрөнгө сайтай, малч удмын хүмүүс байсан ба Мягмарынх гэдэг айл мал сүрэг жилээс жилд өсөн үржих тухайн үеийн төр засгаас оногдуулсан төлөвлөгөөт даалгаврыг  тогтмол биелүүлж  нутаг усандаа нэртэй сайн малчид болцгоожээ.

Э.Бадам нь 1952 оныг хүртэл Увс аймгийн Өмнөговь сумын 8-р баг түүнээс хойш Наранбулаг сумын харьяат болж насан өөд болтлоо тус сумын ард түмний дунд сайн сайхан ажиллаж амьдарч байжээ. Хавар зун намрын улиралд Увс нуурын хөвөө, Тогтохын шил, Их шар бүрд, Намирын эхэн, Олон нуур зэрэг өвс ногоо тэгширсэн сайхан нутгуудаар  голлон нутаглаж, өвөлдөө Намирын түнгэ, Баруун улаанууд, Мянгадын шил, Шийзэгтэйн шил зэрэг газруудад отор нүүдэл хийдэг байсан.

1941 онд нөхөр Мягмар нь насан өөд болж өнчин 4-н хүүхдээ хүний зэрэгт хүргэх, мал ахуйгаа маллах, өрх толгойлсон эмэгтэйн  хүндхэн ачааг  үүрэх болсон ба үр хүүхдээ хүний зэрэгт хүргэж, мал сүргээ арвин ихээр өсгөн, төлөвлөгөөт даалгавраа тогтмол биелүүлэн бусдыгаа  манлайлж 2154 толгой малтайгаар БНМАУ-ын Засгийн газрын 1946 оны 09-р сарын 06-ны өдрийн 182-р  тогтоолоор Улсын алдарт сайн малчин цол, мөнгөн тоногтой альбом, 12 чий  эрээн майхан, “1000-н малтан” гэсэн үсэг бүхий гурван бүслүүртэй агар хувингаар шагнуулжээ.

Тэрээр эх орны дайны гал дүрэлзэж  Монгол түмний сэтгэлийг түгшээсэн 1941 оны зун, багийн хуралд очсон залуу бүсгүй Э.Бадам  Зөвлөлтийн Улаан армид туслах тухай  төвийн төлөөлөгчийн яриаг сонсоод цугларсан олны дундаас босож Улаан Армид ялалт хүсэж эр нөхөртэйгөө ярьж  амжаагүй  ч энэ удаа “эрх” зээрд морио шилдэг 10 агт морьдын хамт , биет төгрөг 10000 бэлэглэе!  

Эрх чөлөө, эх орноо гэсэн сэтгэлээр ах дүү Зөвлөлтийн улаан армид тусалцгаая гэж бусдыгаа уриалж байжээ. Ийнхүү Улаан армид туслах хөдөлгөөн өрнөж байсан 1941-1945 оны хооронд Эх хүний энэрэнгүй өгөөмөр сэтгэлээр 3  удаагийн тусламжийн арга хэмжээнд нийт 1600 хонь, 16 атан тэмээ, 10 агт морь, 10000 төгрөг бэлнээр тусламж болгон өгч байж. Ийнхүү Монгол – Зөвлөлтийн ард түмэнд Фронт Бадам  хэмээн хүндлэгдэн дуурсагддаг , өнөөгийн энх амьдралын түүхийг бүтээлцсэн гавьяатан , өгөөмөр сэтгэлт эх энэ сумын иргэн байжээ.

Эх сурвалж: GoGo.mn

Мэдээ таалагдсан бол like & share хийнэ үү:


БУСАД

 
 
СЭТГЭГДЭЛ БИЧИХ

 

СЭТГЭГДЭЛ
ШИНЭ МЭДЭЭ
ЦАХИМ БОДЛОГЫН ТҮР ХОРОО БАЙГУУЛАХЫГ ДЭМЖИВ
1 цаг    

"ГҮР ХААН ЖАМУХЫН МАГТААЛ"-Д ТҮҮНИЙ ЖИНХЭНЭ ТҮҮХИЙГ ТАНИУЛНА
1 цаг    

Оюутолгойн гэрээний хэрэгжилтийг хаянах ажлын хэсэг ажлаа хийхгүй байна
1 цаг    

ХОЁР СОЛОНГОСЫН УДИРДАГЧДЫН УУЛЗАЛТААС ЯМАР ҮР ДҮН ГАРАХ БОЛ?
2 цаг    

ИХЭНХ НУТГААР ШУУРАХЫГ АНХААРУУЛАВ
2 цаг    

"ХУДАЛДАА, ХООЛ ҮЙЛДВЭРЛЭЛ, ҮЙЛЧИЛГЭЭ-2020” ДЭД ХӨТӨЛБӨРИЙГ БАТЛАВ
2 цаг    

“ЧӨЛӨӨТ ОРОН ЗАЙ” ТӨСЛИЙН ШИЛДЭГ БҮТЭЭЛҮҮДИЙГ ТОЛИЛУУЛЖ БАЙНА
2 цаг    

АРКТИКИЙН МӨСӨНД АСАР ИХ ХЭМЖЭЭНИЙ БИЧИЛ ХУВАНЦРУУД БАЙГААГ ИЛРҮҮЛЖЭЭ
2 цаг    

ОНЦГОЙ БАЙДЛЫНХАН ОЛОН ТӨРӨЛТ ТЭМЦЭЭНЭЭР ӨРСӨЛДӨЖ БАЙНА
2 цаг    

“УЛААНБААТАР МАРАФОН-2018” ИРЭХ САРД БОЛНО
2 цаг    

СЭТГҮҮЛЧДИЙГ ТАГНАЖ, ЧАГНАСАН ГЭХ АСУУДЛААР ТЭД БАЙР СУУРИА ИНГЭЖ ИЛЭРХИЙЛЭВ
2 цаг    

Д.УУГАНБАЯР ДЭЛХИЙН АВАРГА БОЛОВ
2 цаг    

ГАРГҮЙ БАГШ ХӨЛӨӨРӨӨ ХИЧЭЭЛ ЗААЖ БАЙНА
2 цаг    

ОУВС-ГААС МОНГОЛ УЛСАД ОЛГОСОН САНХҮҮЖИЛТИЙН ДҮН 152.8 САЯ АМ.ДОЛЛАРТ ХҮРЧЭЭ
2 цаг    

ШИНЗО АБЭ ОЙРХИ ДОРНОДЫН УЛСУУДАД АЙЛЧИЛНА
2 цаг    

ОХУ-ЫН БУРИАД УЛСТАЙ СОЁЛ УРЛАГИЙН САЛБАРЫН ХАМТЫН АЖИЛЛАГААГ ӨРГӨЖҮҮЛНЭ
2 цаг    

ЭРДЭМТЭН СУДЛААЧДЫН ОЮУНЫ ӨМЧИЙГ ЦАХИМААР ХАМГААЛАХ БОЛОМЖ БҮРДЭВ
2 цаг    

ИХ, ДЭЭД СУРГУУЛИЙН УДИРДЛАГА ЧАНАРЫН МАГАДЛАН ИТГЭМЖЛЭЛИЙН АРГА ЗҮЙД СУРАЛЦАЖ БАЙНА
2 цаг    

АЮУЛГҮЙ ОРЧИНД АМЬДРАХ, ГАМШГААС СЭРГИЙЛЭХ СУРГУУЛИЛТ ХИЙЛЭЭ
2 цаг    

ХӨВСГӨЛ НУУРЫН "ӨРХ" РҮҮ ОРСНЫ УЛМААС ОСОЛДЖЭЭ
2 цаг    

ХӨВСГӨЛД ЭЛСЭЛТИЙН ЕРӨНХИЙ ШАЛГАЛТ 2125 ХҮҮХЭД ӨГНӨ
2 цаг    

АРГАЛИЙН ХУРГА МАЛЧНЫ ХОТОНД ИРЖЭЭ
2 цаг    

ХӨВСГӨЛИЙН ЧАНДМАНЬ-ӨНДӨР СУМАНД ГАРСАН ТҮЙМЭРТ 15 ГА ГАЗАР ӨРТӨӨД БАЙНА
2 цаг    

МАХАН ИДЭШТ, АВАРГА ТАРБОЗАВРЫН БҮТЭН ЯС БАЯНХОНГОРЫН МУЗЕЙД БИЙ
2 цаг    

“ЕСҮХЭЙ ЦОМ“ ТЭМЦЭЭНИЙГ ЦАГДААГИЙН ХУРАНДАА Г.ЭРДЭНЭБАТЫН ГЭР БҮЛ ИВЭЭН ТЭТГЭЖЭЭ
2 цаг    

СУРАГЧДАД МЭРГЭЖЛИЙН ЧИГ БАРИМЖАА ОЛГОХ ХӨТӨЛБӨР ХЭРЭГЖҮҮЛЖ БАЙНА
2 цаг    

Ц.НЭРГҮЙН "МИНИЙ ХЭНТИЙ" ШҮЛГИЙГ АЙМГИЙН СУРАГЧИД НИЙТЭЭРЭЭ ЦЭЭЖИЛНЭ
2 цаг    

ҮСЧИН, ГОО ЗАСАЛЧ, ХУМС ДИЗАЙН УРЛАЛЫН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ V ИХ НААДАМ БОЛОВ
2 цаг    

ХҮҮХДИЙН ЭРХЭД СУУРИЛСАН БИЗНЕСИЙН АРГАЧЛАЛЫГ СУРЧЭЭ
2 цаг    

УЛИАСТАЙ ХОТЫН ХОГИЙН ТӨВЛӨРСӨН ЦЭГИЙГ ЦЭГЦЭЛЖ БАЙНА
2 цаг    

УЛСЫН АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ МЭТГЭЛЦЭЭНИЙ ТЭМЦЭЭНД ДАРХАНЫХАН АМЖИЛТТАЙ ОРОЛЦЛОО
2 цаг    

Норвегид ирэх 10 жилийн дотор цаасан мөнгө алга болно
2 цаг    

У.Хүрэлсүх: Засгийн газар ОЮУНЛАГ ХҮН, оюуны шилдэг бүтээлийг ДЭМЖИНЭ
2 цаг    

ДАРХАНЫ ЗУРААЧИД НИЙСЛЭЛД БҮТЭЭЛЭЭ ДЭЛГЭНЭ
2 цаг    

“БҮТЭЭЛЧ АЖИЛ ӨРНҮҮЛЭХ ТУХАЙ” АЛБАН ДААЛГАВАР ГАРЛАА
2 цаг    

МСНЭ: Сэтгүүлчийг тагнаж чагнасан асуудал байвал үүний эсрэг хатуу тэмцэнэ
2 цаг    

Жүжигчин О.Тэмүүжин: "Яг түүн шиг" шоуны гол дүр байхын төлөө хичээнэ
3 цаг    

Ц.ЭНХЖАРГАЛ: ӨНӨӨДРИЙГ ХҮРТЭЛ ХҮҮХДЭД Д АМИНДЭМ УУЛГАСНААС ГАРСАН ГАЖ НӨЛӨӨ ИЛРЭЭГҮЙ
3 цаг    

Т.Дэлгэрмөрөн: Атганд минь байсан тэр амьдралруугаа би буцаж очих байсан
3 цаг    

Архад Бакула Ренбүчийн 100 нас ба Монголын соёлыг сэргээгч их багш
3 цаг    

Хэдэн цагт секс хийхээс дур ханалт шалтгаалдаг
3 цаг    

Эрчүүдийн секс зурхай
3 цаг    

Монгол бүсгүйчүүдэд хамгийн их үр дүнгээ өгч буй 6 хоногийн дотор маш хурдан 10 кг тураах супер жор цахим ертөнцөд тавигджээ
3 цаг    

Арьсаа суларч, өнгө зүсээ алдахаас нь өмнө аварч үлдэх аргууд
3 цаг    

С.ЭРДЭНЭ: ЕРӨНХИЙ САЙДЫГ ОДОО Л ХАРЪЯ
3 цаг    

Сайхан охин ингэж олонд зэмлүүлэх гэж….
3 цаг    

Амраг хайртуудын харилцаанд...
3 цаг    

Бэлгийн мэдрэхүйг минь цочроон сэрээсэн тэр нэг явдал ...+18
3 цаг    

Хаан банкны ажилтан 216 942 000 төгрөг “зувчуулжээ”
3 цаг    

Тамхинаас үүдэлтэй шүдний шарыг хэрхэн арилгах вэ?
3 цаг    


Нүүр хуудас | Фото мэдээ | Видео мэдээ | Сурталчилгаа байршуулах | Холбоо барих Утас: 89460-008, 7711-2424
© 2016 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. ARDCHILAL.MN.